196

אדמו"ר מוהר"ש, מה שסיפר לו הוד כ"ק אביו הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק צמח צדק, מה שאמר אדה"ז בחזירתו מבית אסורים טאיינע סאָוועט:

מורי הרב המגיד ממעזריטש אמר לי בשם מורו רבינו הבעש"ט, אשר אסבול יסורים עצומים מהמנגדים לדרך החסידות. ואם אתחזק בכל מיני חיזוק להבליג על יסוריי בגוף ונפש אזי אצליח בדרך הקדש לדורותי, עד אשר השי"ת יקבץ נדחי ישראל מארבע כנפות הארץ על ידי משיח צדקינו.

* * *

נאָך אַזאַ אריכות'דיקער און אויספירליכער הקדמה וועט מען זיך אַודאי ריכטען צו הערען אַ סיפור וואָס זאָל זיין לכל הפחות צען מאָל אריכות'דיקער ווי די הקדמה. אָבער דער גרינדליכער פנימיות'דיקער אמת לאמיתו ווערט ניט געמאָסטען מיט דעם גשמיות'דיקען ברייט לאַנג און הויך.

פנימיות און בפרט עצמיות זיינען זיך מער מתיחס צו מחשבה און הרגש. מחשבה קען בעגרייפען אַ שכל פנימי און הרגש — געפיל — קען בעגרייפען אַ עצמי. וואָס איז מאיר נאָר אין תוונא דלבא.

רז"ל זאָגען אַז תוונא דלבא לא כתבי אינשי²⁴. דאָס מיינט אַז תוונא דליבא קומט ניט אין אותיות הדיבור. די האַרץ שפּראַך, הגם דאָס איז אַ גילוי, אָבער דאָך איז די פנימיות הלב קען ניט בעשריבען ווערן אין דיבור.

אותיות הדיבור זיינען אַ גילוי אל הזולת. אַלע כחות הנפש האָבען יעדער זיין כח הגילוי ווי אַזוי ער ווערט נתגלה, איז הגם עס איז פאַראַן אַ סיבה וטעם פאַרוואָס ער ווערט נתגלה בכלל, דאָס הייסט פאַרוואָס ער איז ניט געבליבען בהעלם, און אויך אַ טעם פרטי פאַרוואָס ער איז דוקא אין דעם זמן ומקום נתגלה געוואָרען, אָבער די אַלע גילויים זיינען נאָר לעצמו. עס קען זיין אַז קיינער זאָל גאָר ניט באַמערקן אַז אים איז מאיר אַ גילוי. אָבער דיבור איז בעיקרו אַ גילוי אל הזולת.

* * *

הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק צמח צדק עפ"י הוראת הוד כ"ק זקנו כ"ק אדמו"ר הזקן, בהיותו בן שבע הי' לו קביעות זמן בחזירתו מן חדר מלמדו ואחרי אכלו סעודת הלילה, להיות בחברת זקני החסידים אשר שלשה מהם היו שראו את מורנו הבעש"ט מאז התגלה וקבלו הרבה מהצדיקים תלמידי הבעש"ט הראשונים.

זמן קבוע הי' להוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק צמח צדק ג' פעמים בשבוע לספר ענינים שונים להוד כ"ק בנו אאזמו"ר הרה"ק מוהר"ש ביחוד, ואשר איש לא ידע מזה — מחמת קנאת אחים. ומשנת תרל"א הנה הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק מוהר"ש קובע זמן ג' פעמים בשבוע — בסוד מוחלט — לספר להוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק ספורים שונים והוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק כותבם ומבארם בארוכה בהוראות ולמודים בהנוגע בתיקון המידות ובעבודה שבלב.

* * *

והנני לכבד אתכם בסיפור אחד כללי מהוד כ"ק רבינו הזקן בהיותו בפעם הראשונה אצל מורנו הרב המגיד ממעזריטש, והרב המגיד ממעזריטש מסר להוד כ"ק רבינו הזקן את אשר מורו הבעש"ט הגיד לו אודותו, ויצו לו —