418

אחד מגדולי החסידים אשר נסע עם כ"ק אדמו"ר והוא מורי הרה"ח ר' זלמן זעזמער⁵⁹ ביאר לי את דברי התורה בכללות ובפרטו'. ויסביר לי שהאדם בטעותו חושב עצמו לבעל מעלה ומדריגה גבוה, אמנם כאשר בודק את עצמו בכל פרטי דעותיו ומדותיו ומתבונן בהם, אזי הוא מכיר את חסרונותיו. וזהו סדר המא' לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצה"ר, אומר תואר אדם שהוא תואר השכל, דמי שהוא באמת במעלת אדם הנה הוא מכיר את עצמו שאינו במדריגת צדיק ולא במדריגת בינוני ולא במדריגת עובד הוי' באהוי"ר שכלי' כ"א הלואי שיהי' ירא חטא ויזכיר לעצמו תמיד את יום המיתה, אשר אז לא יוכל לתקן את מעשיו ולא יוכל להתחרט על העבר ורק היום לעשותם⁶⁰.

שלש שנים נקרו בי דברי התורה אשר שמעתי אז מכ"ק אדמו"ר⁶¹, ובחדש אלול שנת תקע"ה⁶³ באתי לליובאוויטש לכ"ק אדמו"ר⁶², ובמשך שלש השנים הללו עבדתי את גופי ואיבריו²³ שיהיו בדרגא דטוב באמת ולא בדרגא דצדק — ער זאָל זיין גוט באמת, ניט נאָר גערעכט — כי לבד זאת אשר עבודה ישרה היא רק כאשר הגוף הוא טוב, ולא רק כאשר הוא צדק ע"פ כמה התנצלות, הנה לבד זאת כאשר נפטרים מעלמא דין ובאים לעלמא דקשוט הנה יקר הזמן במאד וחס לאבדו על הדין ומשפט בדברים של מה בכך.

* * *

כ"ק אאמו"ר⁶⁴ הואיל להגיד: באַ די עלטערע חסידים איז אין יעדען וואָרט, אין יעדער תנועה שפּיגעלט זיך אָפּ זייעך מהות עצמי.

דער טאַטע⁶⁵ האָט מיר געזאָגט אויף יחידות: בעת ער האָט אָנגעהויבען צו ריידען דעם מים רבים:

ר' אייזיק האָמליער איז אַ משכיל, ר' הלל פּאַריטשער אַ עובד⁶⁶.

השכלה און עבודה זיינען צוויי וועלטען, און משכיל און עובד זיינען צוויי מענשען, וואָס אַזוי איז געווען מיום שנברא העולם, איז געקומען דער רבי⁶¹ און האָט מחבר געווען די צוויי וועלטען און די צוויי מענטשען.

ר' אייזיק איז אַ משכיל נפלא, אַ ממציא משלים וועלכע זיינען מכוון צום פנימיות הנקודה פון דער השכלה וואָס ער איז מבאר און איז אַ עובד מופלג בעבודה שבלב.

ר' הלל איז אַ עובד הוי' בגופו, אַז דער גוף אַליין פילט וואָס ער דאַרף און ווי ער דאַרף טאָן²³. כשם ווי דער מוח איז אַ כלי צום שכל, די אויגן כלים צו ראי' וכו' אַזוי איז ר' הלל'ס גוף אַ כלי צו דעם וואָס מען דאַרף, און איז אַ משכיל נפלא וואָס איז מסביר די טיפסטע ענינים מיט ביאורים און הסברים וואָס זיינען געבויט אויף געזונטע יסודות.

* * *

השעון הגדול העומד בכותל דרומי