179

ישראל וואָס עס זאָגט אַ פשוטער איד אין קריאת שמע שעל המטה, בפרט פון דעם ביי וועמען עס דערהערט זיך דער שמע ישראל אין השכלה אין הבנה און אין אַ החלט אויף אַ בפועל טוב.

ווי דער מאמר הידוע פון אַ חסיד, וואָס פלעגט זאָגען נאָך קריאת שמע שעל המטה: "אַה! מאָרגן דאַרף מען אויפשטיין גאָר אַ אַנדערער"⁷; די אומצופרידענהייט מיט דעם היינט, און די קבלה אַז מאָרגן דאַרף מען זיין בעסער.

ה. איך בין מחוייב אַ קרבן תודה ושלמים אויף דעם חסד ה' וואָס ער האָט געטאָן מיט אונז.

דער אויבערשטער ווייס — איך וויל ניט זאָגן דעם לשון המורגל ביי בני אדם, וואָס מאַכען דעם אויבערשטען פאַר אַ עדות — ווי צובראָכן איך בין געווען פאַרענדיק אַהער אין אַמעריקע, איך בין געווען כחרס הנשבר; איך האָב געוואוסט אַז דאָ זיינען דאָ אידען, חסידים, תמימים, אָבער איך האָב זיך געשראָקען פאַר דעם רעש און הוהאַ פון אַמעריקא.

ווען איך בין נאָך געווען אין ריגאַ האָב איך געציילט די שעות וואָס איך בלייב נאָך דאָרט. אַז מיר זיינען געפאָרן אויפ'ן שיף צוועלףדרייצן טעג⁸ האָב איך געוואָלט, אַז מען זאָל נאָך לענגער פאָרען. קומענדיג אַהער בין איך געווען אַזוי צובראָכן, אַז איך האָב ניט געוואוסט וואָס עס טוט זיך מיט מיר.

ווען איך האָב אָנגעהויבן רעדן וועגען מייסד זיין דאָ אַ ישיבה תומכי-תמימים, האָט מען מיר אָנגעקוקט וואָס איך רייד און האָבן געזאָגט אַז דאָ אין אַמעריקא איז דאָס אוממעגליך⁹.

עס זיינען אַריינגעקומען צו מיר תלמידים פון אַנדערע ישיבות, אָבער אָן לייב און לעבן, אַן באָרד און פאות, אָן ציצית; יע, זיי האָבן אפשר די ציצית אין די הויזן, אָבער...

ב"ה, אַז עס האָט זיך אויפגעטאָן וואָס איך האָב אַליין ניט משער געווען, עס איז למעלה מדרך השתלשלות; הגם עפ"י סדר והדרגה אַז מען טוט העלפט דער אויבערשטער, אָבער אַזאַ הפלאה איז נאָר למעלה מסדר השתלשלות.

מען האָט ב"ה געפענט פענסטער אין דעם טומאן — נעפּעל¹⁰. אָבער אַ ציור פון אַ ליובאַוויטשער — רוסישער — תמים האָבען זיי דאָ נאָך ניט געזען.

דער אויבערשטער זאָל שיקן משיח'ן בקרוב און מיר זאָלן אַלע גיין בקרוב אין ארץ ישראל, אָבער דערווייל האָבען זיי דאָרט — הכוונה על התמימים מרוסיא שבאו כעת לפּאַריז — "פּלענטי" (גענוג) אַרבעט, זיי דאַרפן דאָרט זיין, זיי האָבן דאָרט גענוג אַרבעט.