161

הרי"מ מפּאָלטאַווא¹⁰ האָט דאַמאָלסט אין איינע פון די פאַרבריינגענס געזאָגט צו הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק אַז מען האָט נאָך ניט פאנאַנדערגענומען די אותיות פון חסידות.

האָט אים הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק געענטפערט:

דאָס קען מען ניט זאָגן, יעדער דאַרף זאָגן נאָך זיין הרגש והשגה. וואָס מען קען יע זאָגן איז, אַז עס האָט נאָך ניט דערנומען.

ולקח הרי"מ כוס משקה ובכה ואמר: אַזוי לאַנג געהאָרעוועט.

און אַזוי ווי רשב"ץ¹¹ פלעגט מיר זאָגען, בעת ער האָט מיט מיר אָנגעהויבען לערנען: אַז מען לערנט חסידות, אָבער אין עניני עבודה — לא פגע ולא נגע¹².

ה. מ'קען זאָגען: אַ ליכטיגן ג"ע זאָל האָבען מיין מלמד ר' ניסן¹³, ער האָט מיר מסביר געווען קליינערהייט אַ פולע ענינים. איך האָב געהערט, אָבער נאָך ניט געווען שייך צו פאַרשטיין, און ר' ניסן פלעגט מיר מסביר זיין אויף דעם וואָס איך האָב געהערט תילי תילים¹⁴.

ו. דער עלטער זיידע פון ר' ניסן¹⁵ און דער זיידע פון המלמד ר' יקותיאל¹⁶ זיינען געווען, די צוויי זקנים מלמדים ביי דעם אַלטן רבי'ן אין הויז¹⁷.

עס איז ידוע די מעשה¹⁸, וואָס דער אַלטער רבי האָט געזאָגט צו איינעם פון זיי: איך וויל מיט דיר בייטען אַ מצוה פאַר אַ מצוה.

דער אַלטער רבי האָט דאַן געזאָגט: איך גיב דיר לחם, וואָס דאָס איז פנימית, און דו זאָלסט אויך געבען אין אַ פנימית.

ז. קומענדיג פון מעזריטש האָט דער אַלטער רבי געזאָגט¹⁹, אַז דאָרט האָט ער גענומען די מעלה פון אַ חסיד, חסיד העכער פון אַ צדיק. דער טאַטע²⁰ איז געווען אַ צדיק, ער איז דאָך געווען דעם בעל שם'ס אַ מענטש²¹.

איידער מען האָט געוואוסט אַז די פשיטות פון אַ איש פשוט איז די פשיטות העצמות²², בין איך אויך געווען אריינגעשטעלט אויף דעם סדר פון אַ צדיק, אַז איך בין געקומען אין מעזריטש האָב איך דערהערט די מעלה פון אַ חסיד.

ח. די עבודה איז אין דער הארת הנשמה שבגוף, אָבער עס איז פועל אין עצם הנשמה²³. הנשמה עצמה אינה צרי