140

זיינען געווען למדנים. מעהרסטענטייל זיינען זיי געווען פשוט'ע אידען, אָבער חסידות זאַפטיגע אידען.

אין אונזער געגענד — זאָגט הרח"ה — האָבען זיך אַלע פשוט'ע אידען געהאָדעוועט באַ חסידישע טאַטעס און מאַמעס און באַ חסידישע מלמדים, און די פשוט'ע אידען האָבן פאַרשטאַנען און געפיהלט דעם געשמאַק פון דעם חסידישען חינוך לויט זייער געפיל און פאַרשטאַנד מיט ערקלערונגען און הסברים פון זייער געוויינטליכען אַרבעטס לעבען.

די דאָרפס אידען פלעגען זאָגען: עס זיינען פאַראַן צוויי מינים אין היי: געזייטער היי — קליעווער — און גראָזהיי, וועלכער וואַקסט פון זיך אַליין און מען בעדאַרף עס ניט זייען.

ביידע מינים היי וואַקסען פון דער ערד, ביידע סאָרטען היי זיינען אַ מאכל בהמה, אָבער דער אונטערשייד פון די קאָרמע (מזון) וואָס די בהמה עסט איז ניכר אין דער מאָס און אין די פעטקייט פון די מילך וואָס די בהמה גיט.

די חסידישע מחונכים, פּראָסטע אידען, קרעטשמער, דאָרפס לייט, בעלי מלאכות און מאַרק הענדלער בריינגען אַריין אַ געוויסען געשמאַק אין דעם טעם רוחני פון עם ישראל.

יב. הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט מיט מיר געלערענט צוויי מאָל דעם פירוש המלות¹⁸ פון תפלות דחול, שבת ויו"ט, הגדה ש"פ¹⁹ ולקוטי תפלות דר"ה ויוכ"פ. דעם ערשטען מאָל אין די קינדער יאָהרען און דעם צווייטען מאָל פון מיין בר מצוה — י"ב תמוז תרנ"ג — אָן.

ווען הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט מיט מיר אָנגעהויבען לערנען דעם ערשטען מאָל דעם פירוש המלות האָט ער דאַן געזאָגט: דאַוונען און ניט וויסען וואָס מען דאַווענט איז דאָך ניט קיין זאַך. און האָט מיט מיר געלערענט אַ יסודות'דיגע פאַרטייצונג פון דאַוונען.

דעם צווייטען מאָל האָט הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק מיט מיר געלערענט דעם חסידישען פירוש המלות, איך מיין ניט דעם געדרוקטען און די געשריבענע פירוש המלות — בדרושי חב"ד — נאָר אַ חסידישען פירוש המלות. פון מודה אני, יעדער פסוק פאַרטייצט על דרך החסידות מיט אַ בפועל בכן. באַ יעדען ענין פלעגט הוד כ"ק אאמו"ר דערצעהלען סיפורים, פון וועלכע דער רוב זיינען געווען תורות, וואָס הוד כ"ק רבינו הזקן האָט מקבל געווען פון מורנו הבעש"ט און מורנו המגיד ממעזריטש און אַמאָל אויך מיט די ביאורים פון הוד כ"ק רבינו הזקן און הוד כ"ק אבותינו רבותינו הקדושים.

אין יאָהר תרנ"ה נאָך חג השבועות זיינען מיינע עלטערען אַרויסגעפאָרען אין דאַטשע באָליווקע²⁰, האָבען מיר שוין דאַן ב"ה געהאַלטען באַ דעם לימוד פירוש המלות פון לשם יחוד וואָס מען זאָגט פאַר ברוך שאמר.

אַזאַ מלמד און אַזאַ אופן לימוד ווערט נחקק אין קאָפּ און עס לייכט אין האַרצען מיט אַ לעבעדיגען אריכות ימים'דיגען זכרון.

יג. איך וויל מאַכען זיך און אייך אַ