207

יראת שמים, יעמולט וועט קיין המנ'ס ניט זיין ונזכה לגאולה.

צו ביסלעך פאַרגעסט מען אפילו דעם אַרום, אפילו די חיצוני' פון אַ אַמאָליקן חסידות'שן פאַרברענגען, אַמאָל פלעגט מען אַליין ברענגען דעם שטיקל אייזן צום שמיד, ער זאָל אים ווייך מאַכן אויפן פייער, און איצטער איז מען אַ מציאות און אַ יש.

יעדערער דאַרף זיך אַליין פרעגן מיט וואָס האַלט מען זיך פאַר אַ מציאות, עס איז דאָך מער ניט ווי יעוז בהוותו²⁵, ער גרויסט זיך מיט זיין אייגענער מציאות.

אָבער אַלע דאַרפן גוט וויסן און געדענקען אַז אויף דעם וואָס מיא האַלט זיך גרויס מיט דעם אייגענעם מציאות שטייט יעוז ל' העזה, עס שטייט ניט יתגאה בהוותו, נאָר עס שטייט יעוז בהוותו.

מתגאה הייסט אַז ער האַלט זיך גרויס וואָס עס איז פאַראַן מיט וואָס צו גרויסן זיך, איינער גרויסט זיך מיט חכמה, ער איז אַ משכיל אַ מבין אַ בעל מדות טובות אָדער אפילו מיט געלט, וואָס דער אמת איז אַז מיט געלט איז זיך גאָר ניט פאַראַן וואָס צו גרויסן זיך, כמאמר²⁶ גלגל החוזר הוא בעולם, עז איז אַ גלגל וואָס דרייט זיך, ווי מיר זעהען במוחש אַז נעכטן איז יענער געווען אַ אָרימאַן און היינט האָט אים השי"ת געהאָלפן און ווערט אַ עושר גדול, און אַזוי איז פאַראַן חלילה פאַרקערט, איז דאָך געלט אַליין קיין זאַך ניט, אָבער ער מיינט אַז דאָס איז יאָ אַ זאַך. און דער אמת איז, אַז אויב מיט געלט טוט מען דאָס וואָס מען דאַרף, איז יעמולט ווערט דאָס אַ זאַך, דער מדרש²⁷ זאָגט לא נברא זהב אלא לצרכי המקדש, איז אַז מען מאַכט אַ מקדש איז דאָס טאַקע אַ זאַך, אָבער גרויסן זיך מיט דעם דאַרף מען ניט.

יעדערער דאַרף זיך אַליין פרעגן מיט וואָס גרויסט מען זיך. יעוז הייסט עזות וחוצפה, וואָס די טבע פון אַ עז פנים איז אַז ער אַליין ווייס גאַנץ גוט, אַז ער איז אַ פוסטע זאַך, נאָר זיין גאַנצער מציאות איז וואָס ער איז מעיז פנים, דאָס איז די טבע פון עזות. היינט אַז עס שטייט יעוז בהוותו, הייסט אַז דער וואָס איז באַ זיך אַ יש מיט זיין מציאות איז דאָס מער ניט ווי עזות.

יעדערער דאַרף זיך אַליין פרעגן מיט וואָס גרויסט מען זיך, ידע אינש בנפשי' ווי מען שטייט אין ידיעת ולימוד התורה, און בפרט שיהי' דברי תורה חקוקים במוחו²⁸, ווי מיא שטייט אין עבודה פון תפלה, וואָס עס טוט זיך מיט זיינע מדות, מיט די מחשבות און דבורים, און אפילו צייטנווייס די מעשים זיינע.

וויסנדיק ווי מען דאַרף זיין הן בהנוגע בתורה ועבודה דתפלה והן בהנוגע במחשבה דיבור ומעשה, און וויסנדיק דעם אמת, ניט גענאַרטערהייט, ווי מיא איז אין די אַלע זאַכן, איז מיט וואָס איז מען באַ זיך אַ מציאות און אַ יש.

עס איז דאָך מער ניט וויילע מיא איז זייער פאַרפּראָסטעט געוואָרן אין די געפילן, עס איז טומפּ געוואָרן דער הרגש האמת, מיא איז אַ ביסל פאַרוואַקסן געוואָרן, עס דער נעמט ניט