216

דער ראש של כל ישראל, וכמ"ש שש מאות אלף רגלי העם אשר אנכי בקרבו, דכל ישראל הם רגלי של משה, ומשה הוא הראש שלהם, והנה בגוף האדם הרי הראש מרגיש את כל האברים אפילו הצפורן שברגל, לפי שכללות החיות הוא במוח שבראש, ומשה ראש ישראל, הנה אי' במדרש שהראה הקב"ה למשה דור ודור ודורשיו דור ודור ופרנסיו, וראה משה אז אין סוף כל הדורות בעקבות משיחא ועט זיין א דור יתום כזה, ואס ועלין זיין נשמות נמוכות, ואס לגבי דיא השגות פון משה רבינו, איז דער פארשטאנד אין אלקות פון דיא נשמות ואס ועלין זיין אין עקבות משיחא גלייך וי גאר נישט, און עס ועט זיין אזויפיל מניעות ועיכובים, און רעב ודאגה ר"ל און מיא ועט רודף זיין די ואס לערנען און זיינען מקיים מצות ד', און מ"מ ועלין אט דיא קליינע בעלי השגות און גאר פראסטע אידן מקיים זיין תומ"צ און מיא ועט דאוונען מיט א חסידות'ן גישמאק מיט א בטחון און א שטארקייט פון אמונה פשוטה, איז פון דעם משה רבינו שטארק נתפעל גיוארין, אז פראסטע אידן ואס זייער השגה אין אלקות איז זייער א קליינע, און זיינען אין זמן הגלות ואס דאס איז זמן החשך ואפלה בכלל, ובפרט שיהיו דחוקים ולחוצים ומעונים בעינוים קשים ומרים ביסורי הנפש ויסורי הגוף, השם ירחם, ובכ"ז יהיו בתוקף האמונה ובטחון בהוי' ולא יתפעלו משום מונע ומעכב וילמדו תורה ויקיימו את המצות ויעבדו את הוי' בתפלה ובהנהגות טובות, איז משה רבינו באיי זיך אראפ גיפאלין וזהו והאיש כו' האדמה ער האט זיך גיהאלטין קלענער פאר דיא ואס ועלין מקיים זיין תומ"צ מיט מס"נ בפועל ממש.

י) ובזה יש יתרון המעלה בהדורות של עקבות משיחא על דורות הראשונים דיא מעלה איז מיט דעם כח פון מס"נ ואס דאס איז פראן נאר בזמה"ג און ניט אין זמן הבית, ויא מיר זעהן בהרבה דורות בעת הגזירות ר"ל שלא ללמוד תורה ושלא לקיים את המצות, איז יעמולט דוקא נתעורר גיוארין דיא נקודת היהדות ואנשים פשוטים עמדו על נפשם לעמוד בתוקף גדול ושלא להתפעל משום מונע ומעכב, ואס דיא שטארקייט אייף צו לערנען תורה און מקיים זיין מצות דאס איז פראן בא אלע אידין גלייך, יעדער איד האט א נקודת היהדות ואס מצד דער נקודה, איז יעדער איד, איז ניט ער ויהל, און ניט ער קאהן זיין ח"ו א נפרד פון אלקות, און אט די נקודה, גיט יעדער אידן דיא שטארקייט אייף גיין אייף קדוש השם, וויילע די נקודה דאס איז דיא שטארקייט פון נשמה, דער חלק אלוקה ממעל ואס עס איז פראן בא יעדער אידן, דער פארבונד פון א אידן מיט תורה און מיט אלקות.