199
מח. איז דער ביאור אין דעם:
אין די "עונות כיוצא בהן" (וועלכע זיינען בדומה צו די עונות החמורים שחייבים עליהם מיתה) זיינען פאַראַן אַזוינע ענינים וועלכע קענען זיין אויך בהיתר. אַזוי ווי, למשל, כעס (וואָס ער זאָגט אויף דעם ווייטער אין פ"ז "כל הכועס כאילו עוע"ז"54), איז דאָך פאַראַן אַמאָל אַז דער כעס איז גאָר קיין עבירה ניט, ואדרבה, "חייב לכעוס עליהם"55. ובמילא קען דאָך ווערן אַ ספק צי דאָס וואָס ער האָט כועס געווען איז געווען בהיתר צי באיסור56. אויף דעם זאָגט דער אַלטער רבי "אשר כל לב יודע כו'", אַז דער לב איז יודע צי ס'איז געווען באיסור.
שטעלט זיך דאָך די שאלה: עס קען דאָך זיין אַז ער זאָל אַ טעות האָבן ובפרט שנוגע בדבר און אעפּ"י שנדמה לו שהי' באופן המותר — אין אמת'ן איז עס געווען אַ כעס באיסור, און ווי קען ער זיך פאַרלאָזן אויף זיין ידיעה?
אויף דעם איז דער אַלטער רבי מדגיש "לב יודע מרת נפשו": די ידיעה וואָס "לב יודע" איז עס ניט קיין ידיעת השכל, נאָר אַ געפיל וואָס איז פאַרבונדן מיט די נקודה העצמית שבנפש, וואָס איז נאחז אין לב57. און אין דער נקודה איז ניט שייך קיין טעות58.
וואָס דערפאַר איז דער דין (יומא פג, א. שו"ע אדמוה"ז סתרי"ח) בנוגע יו"כ [וואָס אויך יו"כ איז דאָך פאַרבונדן מיט תשובה ומגו דכן הוא ביוהכ"פ נמשך גם בעוד הלכות] אַז בשעת אַ חולה זאָגט "צריך אני לאכול" און "מאה רופאים אומרים שא"צ לאכול", איז כאָטש אַז די רופאים זיינען בקיאים אין דער חכמה, און דער חולה ווייס עס ניט בשכלו, פאַרלאָזט מען זיך אויפן חולה, ווייל "לב יודע מרת נפשו".
הערות
- 54. המקור לזה — ראה בהגהות הצ"צ לאגה"ת שם ובהערות שם.
- 55. שו"ע יו"ד סרמ"ו סי"א. (וברמב"ם הל' ת"ת פ"ד ה"ה — לרגוז). ואי"ז סותר למ"ש הרמב"ם הל' דיעות פ"ב ה"ב "יראה עצמו שהוא כועס והוא אינו כועס", כי בהל' דיעות שם, שמדבר אודות בניו וב"ב או ציבור, מספיק רק שיראה. משא"כ בהל' ת"ת שמדבר אודות תלמידים שא"א להטעותם, חייב לכעוס (או לרגוז) ממש. ומ"ש אדה"ז בסוף הל' ת"ת "חייב להראות עליהם רוגז", אין כוונתו רק להראות ולא לכעוס (כברמב"ם הל' דיעות פ"ב ה"ב) — כי פשוט שרבנו הזקן לא יחלוק (ובלי הבאת שום הוכחה) על הרמב"ם והמחבר, כי אם, שמכיון שהשו"ע של אדה"ז הוא "הלכות בטעמיהן" (הקדמת בני המחבר), כותב להראות, כי הטעם שצריך לרגוז הוא בכדי שהתלמידים יראו שהוא רוגז (והיכא שיכול להטעותם, אסור לו לרגוז), ונקט אדה"ז הטעם והתכלית ד"לרגוז".
- 56. וספק זה (משא"כ ספק שמצד שכחה וכדומה) שייך רק ב"שאר עונות כיוצא בהן", ולא בעונות החמורים שחייבים עליהם מיתה, כמובן.
- 57. ראה ד"ה ובר"ח תער"ב. וקבל היהודים תרפ"ז (קונטרס פט) פ"ז.
- 58. ולכן כותב "אשר כל לב כו'" בענין "יחמיר על עצמו כו'" (ראה לעיל סעיף מו) — דלא רק בענין של חיוב לא יטעה אלא גם בנוגע לחומרא כו'.
מצוטט ב־1 עמודים
- תורת מנחם שיחת ש"פ פינחס, מבה"ח מנחם-אב, ה'תשכ"ח לקו"ש חל"ט ע' 199
עמודים המצטטים את אותם מקורות
מקורות הגמרא שבעמוד זה נפוצים מדי או ייחודיים לו, ולכן אין לו עמודים מקושרים.