103
הפרטיים, און הויבט אויף אידן (און "מעשה ידינו") למעלה ממעמדם ומצבם אפילו כשהיו בשנת נסים (וואָס אויך דעמולט איז מען געווען אויפגעהויבן), און אין אַן אופן פון "(נפלאות) אראנו", אַז מ'זעט עס בגלוי, מראה באצבעו ואומר זה100.
ולהוסיף: דער סדר האותיות פון מספר השנה איז (תש)נ"א, פריער נפלאות און דערנאָך אראנו. אָבער אידן האָבן (אויך) מוסיף ומשנה געווען דעם סדר, אַז מ'זאָל זאָגן "אראנו נפלאות" (כלשון הכתוב). ויש לומר דער חילוק: אין "נפלאות אראנו" איז דער עיקר הדגשה אויף די נפלאות, און די נפלאות — "אראנו", מ'זעט זיי באופן של ראי'.
אין "אראנו נפלאות" איז דער עיקר הדגשה אויף דעם "אראנו", ווי דער אויבערשטער אַליין באַווייזט באופן של ראי' — דער אמת ופנימיות פון יעדער זאַך, און בשעת דאָס איז אין אַן אופן פון "אראנו" (דורך דעם אויבערשטן אַליין) זעט מען (בדרך ממילא) ווי דאָס איז אַלץ — "נפלאות" (סיי די הנהגה טבעית, סיי די הנהגה נסית, סיי די מאורעות שבעבר און סיי די נפלאות וואָס וועלן זיין בעתיד).
ביז אַז עס ווערט "אראנו" — דער גילוי וראי' אין דעם אויבערשטן אַליין, כביכול — "והיו עיניך רואות את מוריך"101, ראי' בעיני בשר, ביז אַז דאָס נעמט דורך אויך די הנהגה טבעית וגשמיות פון אַ אידן102. און בשעת ס'איז דאָ דער "אראנו" אין ("ויהי נועם ה' אלקינו עלינו", ביז אין) דעם אויבערשטן אַליין, זעט מען ווי אַלץ (סיי טבע, סיי נס) איז "נפלאות" ("כוננהו") של הקב"ה.
י. אין שנת אראנו נפלאות גופא איז דאָס נאָכמער אונטערשטראָכן אין חודש ניסן, וואָס באַווייזט אויף "נסי נסים"103, נסים אפילו בערך צו נסים (ע"ד די נפלאות דלע"ל כנ"ל),
און אין חודש ניסן עצמו — נאָך שבת הגדול, "שנעשה בו נס גדול"104 (גדלות אין נס עצמו), און שוין נאָך עשירי בניסן (ווען דער "נס גדול" האָט פּאַסירט בפועל, בשבת לפני פסח עשירי בניסן105),
און מ'האַלט שוין אור ל"עשתי עשר יום"106 בחודש ניסן, דער "נשיא לבני
הערות
- 100. ראה תענית בסופה. שמו"ר ספכ"ג. פרש"י בשלח טו, ב (ד"ה זה אלי).
- 101. ישעי' ל, כ.
- 102. וכבר הי' לעולמים מעין זה בשעת מתן תורה, "כדכתיב (ואתחנן ד, לה) אתה הראת לדעת כי ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו, הראת ממש בראי' חושית כו'" (תניא פל"ו — מו, א). ועד שגילוי זה חדר בהגשמיות דבנ"י, כמ"ש (משפטים כד, יא) "ויחזו את האלקים ויאכלו וישתו", היינו, שהגילוי דמעשה המרכבה נמשך בפנימיותם, עד שנעשה דם ובשר כבשרם (ראה תניא פ"ה). והענין דמתן תורה נמשך בכל יום, "נותן התורה" לשון הוה (של"ה כה, א. לקו"ת תזריע כג, א. מאמרי אדהאמ"צ שמות ח"א ע' קעה. וש"נ), היינו שהגילוי אלקות דמ"ת ישנו בכל יום, הן בימי החול והן ביום השבת — ראה לעיל בפנים ובהערה 97.
- 103. ראה ברכות נז, רע"א ובפרש"י וחדא"ג מהרש"א שם.
- 104. תוד"ה ואותו — שבת פז, א בשם מדרש (ראה דעת זקנים מבעה"ת בא יב, ג). טור ושו"ע אדה"ז או"ח הל' פסח ר"ס תל. וראה לעיל ע' 7 ואילך. וש"נ.
- 105. אלא שקבעו הנס ביום השבת — ראה נ"כ טושו"ע או"ח סת"ל. שו"ע אדה"ז שם ס"א.
- 106. נשא ז, עב.
עמודים המצטטים את אותם מקורות
מקורות הגמרא שבעמוד זה נפוצים מדי או ייחודיים לו, ולכן אין לו עמודים מקושרים.